Młodzi w Łodzi   »   Uczel­nie zupeł­nie na nowo  —  co się zmieni od paź­dzier­nika

Uczel­nie zupeł­nie na nowo — co się zmieni od paź­dzier­nika28.06.2011

Płatny drugi kie­ru­nek stu­diów, koniec „pro­fe­so­rów z PKP”, więk­sze szanse na zna­le­zie­nie pracy po stu­diach – takie zmiany wejdą w życie od nowego roku aka­de­mic­kiego. Jakie jesz­cze? Sprawdź.

Klamka zapa­dła. Trzy lata pla­no­wa­nia, deba­to­wa­nia, kon­sul­to­wa­nia i mody­fi­ko­wa­nia – wszystko po to, żeby stu­den­tom żyło się lepiej. Losy reformy szkol­nic­twa wyż­szego były burz­liwe, ale osta­tecz­nie na początku kwiet­nia pre­zy­dent Bro­ni­sław Komo­row­ski pod­pi­sał nowe­li­za­cję. Czy uczel­nie będą dzia­łać ina­czej niż dotych­czas? Czy stu­denci mają powody do obaw? Oto naj­waż­niej­sze zmiany, które zaczną obo­wią­zy­wać od nowego roku aka­de­mic­kiego.

Wię­cej pie­nię­dzy dla naj­lep­szych uczelni

Dotych­czas w odnie­sie­niu do finan­so­wa­nia szkół wyż­szych obo­wią­zy­wała zasada rodem z PRL-u, którą można pod­su­mo­wać hasłem: „Czy się stoi, czy się leży, 500 zło­tych się należy”. Wszyst­kie szkoły publiczne otrzy­my­wały bowiem dota­cje nie­za­leż­nie od tego, czy ofe­ro­wały wysoki, czy niski poziom naucza­nia. Ważna była jedy­nie liczba stu­den­tów. Od paź­dzier­nika zmieni się sys­tem finan­so­wa­nia uczelni. Co prawda jesz­cze w roku aka­de­mic­kim 2011/2012 będzie obo­wią­zy­wał dotych­cza­sowy spo­sób wyli­cza­nia dota­cji dla szkół publicz­nych, jed­nak resort gwa­ran­tuje rów­nież dodat­kowe środki. Ich przy­zna­nie zale­żeć będzie od jako­ści kształ­ce­nia oraz poziomu badań nauko­wych. W następ­nych latach mini­ster­stwo będzie stop­niowo odcho­dzić od finan­so­wa­nia zależ­nego od liczby stu­den­tów. Osta­tecz­nie za kilka lat dota­cje z budżetu będą przy­zna­wane na pod­sta­wie jako­ści kształ­ce­nia oraz wyni­ków badaw­czych.

Super­kasa dla wybit­nych jed­no­stek nauko­wych

Zmiana sys­temu finan­so­wa­nia uczelni wyż­szych zakłada rów­nież powo­ła­nie zupeł­nie nowego typu jed­no­stek aka­de­mic­kich. Cho­dzi o tzw. KNOW-y, czyli Kra­jowe Naukowe Ośrodki Wio­dące. Ambi­cją mini­ster Kudryc­kiej jest wyło­nie­nie spo­śród wszyst­kich ośrod­ków badaw­czych tych naprawdę naj­lep­szych, które reali­zują bada­nia na świa­to­wym pozio­mie oraz są wzo­rem do naśla­do­wa­nia dla innych. Jed­nostki te uzy­skają dodat­kowe finan­so­wa­nie przy­zna­wane aż na pięć lat, z moż­li­wo­ścią wydłu­że­nia tego okresu o kolej­nych pięć. Dzięki temu roz­wią­za­niu dodat­kowe dota­cje tra­fią do wybit­nych uczo­nych, mło­dych naukow­ców, dok­to­ran­tów i stu­den­tów.

Pry­watni bez kasy z budżetu na stu­dia dzienne

Mini­ster­stwo Nauki i Szkol­nic­twa Wyż­szego utrzy­mało w mocy kon­tro­wer­syjny zapis, według któ­rego uczel­nie nie­pu­bliczne nie będą dosta­wać z budżetu dofi­nan­so­wa­nia na pro­wa­dze­nie stu­diów sta­cjo­nar­nych. Co to ozna­cza w prak­tyce? Szkoły nie­pu­bliczne zapo­wia­dają już, że będą musiały ogra­ni­czać lub likwi­do­wać nie­które kie­runki. Według eks­per­tów może rów­nież dojść do zamknię­cia całych szkół wyż­szych.

Koniec z wie­lo­eta­to­wo­ścią wykła­dow­ców

Kilka lat temu poja­wiło się trafne okre­śle­nie pew­nej grupy wykła­dow­ców, o któ­rych mówiono „pro­fe­so­rzy z PKP”. Odno­siło się ono do tych nauczy­cieli aka­de­mic­kich, któ­rzy pra­co­wali na kilku uczel­niach i wię­cej czasu spę­dzali w pocią­gach niż w salach wykła­do­wych. Nowe zasady mają ukró­cić pro­ce­der wie­lo­eta­to­wo­ści. Zgod­nie z nowymi prze­pi­sami wykła­dowcy zatrud­nieni na uczel­niach publicz­nych będą mogli mieć tylko jeden dodat­kowy etat na uczelni innej niż macie­rzy­sta. Na doda­tek będzie to wyma­gało zgody rek­tora. Kolejną pozy­tywną zmianą jest jawna walka z nepo­ty­zmem. Dla­tego na sta­no­wi­skach, mię­dzy któ­rymi ist­nieje bez­po­śred­nia pod­le­głość służ­bowa, nie będą mogły być zatrud­niane osoby bli­sko spo­krew­nione lub spo­wi­no­wa­cone.

Drugi kie­ru­nek stu­diów będzie płatny

To jeden z naj­bar­dziej kon­tro­wer­syj­nych zapi­sów w całej refor­mie. Od nowego roku aka­de­mic­kiego drugi kie­ru­nek stu­diów dzien­nych na uczel­niach publicz­nych będzie płatny. Stu­dent będzie wpraw­dzie mógł roz­po­cząć naukę na dru­gim kie­runku, ale po roku jego wyniki zostaną spraw­dzone i – jeśli nie spełni kry­te­riów do uzy­ska­nia sty­pen­dium rek­tora – będzie musiał zwró­cić pie­nią­dze za pierw­szy rok, a także zapła­cić za każdy kolejny, jeśli zde­cy­duje się kon­ty­nu­ować naukę. Mini­ster­stwo wpro­wa­dziło też opłaty za zaję­cia dodat­kowe. Ale tylko te, które wykra­czają poza limit punk­tów ECTS przy­znany na danym kie­runku.

Nowo­cze­sny model kształ­ce­nia

Reforma zakłada roz­pra­wie­nie się z nie­do­pa­so­wa­niem pro­gra­mów kształ­ce­nia do real­nych wymo­gów rynku pracy. Obec­nie ist­nieje lista zatwier­dzo­nych przez mini­ster­stwo nauki kie­run­ków, które uczel­nie – jeśli mają odpo­wied­nią kadrę i zaple­cze – mogą pro­wa­dzić. Od nowego roku wpro­wa­dzony został nowy spo­sób usta­la­nia zakresu mate­riału edu­ka­cyj­nego na poszcze­gól­nych kie­run­kach. Kra­jowe Ramy Kwa­li­fi­ka­cji pozwolą two­rzyć szko­łom wię­cej kie­run­ków inter­dy­scy­pli­nar­nych oraz lepiej dosto­so­wać pro­gram kształ­ce­nia do wyma­gań rynku pracy. Zgod­nie z zamy­słem resort okre­śli zakres umie­jęt­no­ści i wie­dzy, którą powi­nien posiąść absol­went uczelni, a to, w jaki spo­sób osią­gnie to szkoła wyż­sza, nie będzie pod­le­gało ścisłej kon­troli mini­ste­rial­nej. Ponadto uczel­nie będą miały obo­wią­zek moni­to­ro­wa­nia losów swo­ich absol­wen­tów, co ma pozwo­lić im oce­nić, czego powinny uczyć stu­den­tów, żeby łatwiej było im zna­leźć dobrą pracę.

Więk­sze powią­za­nie stu­diów z gospo­darką

Wży­cie wejdą rów­nież nowe stan­dardy współ­pracy uczelni z gospo­darką. Z jed­nej strony będzie to bar­dzo bli­ska współ­praca z prak­ty­kami biz­nesu w zakre­sie edu­ka­cji. Do two­rze­nia pro­gra­mów stu­diów o pro­filu prak­tycz­nym będą mogły zostać włą­czone osoby repre­zen­tu­jące orga­ni­za­cje spo­łeczne, gospo­dar­cze i publiczne. W prak­tyce ozna­cza to, że na przy­kład pre­zes jakiejś firmy będzie mógł wykła­dać na uczelni, lub też pro­gram danego kie­runku będzie uzgad­niany z przed­sta­wi­cie­lami jed­nej branży. Dzięki temu rynek otrzyma świet­nie wyspe­cja­li­zo­wa­nych eks­per­tów, a stu­denci będą mieli zagwa­ran­to­waną pracę. Uczel­nie zobo­wią­zane są rów­nież do opra­co­wa­nia i wpro­wa­dze­nia regu­la­mi­nów wła­sno­ści inte­lek­tu­al­nej oraz przy­ję­cia zasad komer­cja­li­za­cji wyni­ków badań nauko­wych. W ten spo­sób mło­dzi naukowcy, któ­rzy pra­cują na uczelni nad roz­wią­za­niami, które można wdro­żyć do gospo­darki, będą mieli uła­twioną drogę do sprze­da­wa­nia efek­tów swo­jej pracy. Mówiąc wprost: firmy będą mogły w pro­sty spo­sób zle­cać bada­nia, a potem wdro­żyć ich efekty.

Szyb­sza droga do kariery nauko­wej

Zmiany w sys­te­mie szkol­nic­twa wyż­szego to rów­nież uprosz­cze­nie ścieżki kariery nauko­wej. Przede wszyst­kim łatwiej­sza będzie pro­ce­dura ubie­ga­nia się o sto­pień dok­tora habi­li­to­wa­nego. W więk­szym stop­niu skon­cen­truje się ona na real­nych osią­gnię­ciach i dorobku nauko­wym, a czas jej pro­wa­dze­nia skró­cony zosta­nie z obec­nych 11 do 4 mie­sięcy. Wpro­wa­dzony zosta­nie także obo­wią­zek sto­so­wa­nia trybu kon­kur­so­wego przy kwa­li­fi­ka­cji na stu­dia dok­to­ranc­kie. Warun­kiem otwar­cia prze­wodu dok­tor­skiego będzie co naj­mniej jedna publi­ka­cja w cza­so­pi­śmie nauko­wym o zasięgu kra­jo­wym lub w recen­zo­wa­nym spra­woz­da­niu z mię­dzy­na­ro­do­wej kon­fe­ren­cji nauko­wej. Jed­no­cze­śnie dok­to­ranci otrzy­mają więk­sze wspar­cie finan­sowe, a naj­lepsi z nich dodat­kowe sty­pen­dium. Nowo­ścią jest rów­nież… ulga komu­ni­ka­cyjna dla dok­to­ran­tów. Istotną zmianą jest rów­nież wpro­wa­dze­nie pro­ce­dur kon­kur­so­wych na wszyst­kie sta­no­wi­ska w uczel­niach i więk­sze otwar­cie na naukow­ców z zagra­nicy. Wybitny uczony ze stop­niem dok­tora i z istot­nym dorob­kiem nauko­wym za gra­nicą będzie mógł uzy­skać w Pol­sce upraw­nie­nia dok­tora habi­li­to­wa­nego.

Wię­cej praw dla stu­den­tów

Naresz­cie jasno okre­ślono rów­nie ż prawa stu­denta. Słu­cha­czy każ­dej szkoły wyż­szej chro­nić będzie obo­wiąz­kowa umowa zawie­rana uczel­nią, rów­nież publiczną. Ponadto od nowego roku aka­de­mic­kiego obo­wią­zy­wać będzie także kata­log bez­płat­nych usług admi­ni­stra­cyj­nych. Co on zawiera? Mię­dzy innymi nie­od­płatne egza­miny – także popraw­kowe, komi­syjne i dyplo­mowe, wyda­nie suple­mentu do dyplomu, a nawet wpis na kolejny semestr lub rok stu­diów. Istotną zmianą jest rów­nież obo­wiąz­kowa ewa­lu­acja pracy wykła­dowcy. Dotych­czas uczel­nie sto­so­wały ocenę pro­fe­so­rów raczej przez grzecz­ność. Od nowego roku każdy pro­fe­sor będzie obo­wiąz­kowo pod­da­wany oce­nie dzia­łal­no­ści nauko­wej, dydak­tycz­nej i orga­ni­za­cyj­nej. Druga nega­tywna ocena będzie obli­go­wać rek­tora do zwol­nie­nia wykła­dowcy.

Źródło: www.dlaczego.com.pl