Młodzi w Łodzi   »   Naj­więk­szy laser świata zapro­jek­to­wany przez łodzian

Naj­więk­szy laser świata zapro­jek­to­wany przez łodzian05.01.2012

Laser ma mieć 3,4 km dłu­go­ści i kosz­to­wać ponad miliard euro. Powsta­nie w Ham­burgu. Wspól­nymi siłami zbu­duje go 12 państw, w tym Pol­ska. Łódzcy naukowcy zapro­jek­tują sys­temy ste­ro­wa­nia.

Gigan­tyczny laser nazywa się XFEL. Zosta­nie zbu­do­wany pod zie­mią. Na powierzchni znajdą się trzy insta­la­cje. Począ­tek będzie miał w labo­ra­to­rium DESY w Ham­burgu. Kolejne dwie naziemne insta­la­cje to Osdor­fer Born, gdzie powsta­nie ste­row­nia, i Sche­ne­feld z pomiesz­cze­niami prze­zna­czo­nymi na eks­pe­ry­menty. Pol­ska wnie­sie do budu­ją­cej laser spółki ponad 21 mln euro. — XFEL to urzą­dze­nie, które pozwoli obser­wo­wać zacho­wa­nie poje­dyn­czych ato­mów. Będzie dokład­niej­szy od wiel­kiego zder­za­cza hadro­nów dzia­ła­ją­cego w Gene­wie — mówi prof. Andrzej Napie­ral­ski z Poli­tech­niki Łódzkiej. Laser ma umoż­li­wić nowe bada­nia w che­mii, bio­che­mii i fizyce. Urzą­dze­nie da się rów­nież wyko­rzy­stać komer­cyj­nie do roz­woju tech­no­lo­gii mate­ria­ło­wych.

Zada­niem łódzkiego zespołu jest zapro­jek­to­wa­nie infra­struk­tury infor­ma­tycz­nej, która umoż­liwi ste­ro­wa­nie lase­rem. Nie jest to proste. — XFEL będzie gene­ro­wał pro­mie­nio­wa­nie gamma i neu­tro­nowe, a to źle wpływa na elek­tro­nikę. Jed­nym z naszych celów jest stwo­rze­nie algo­ryt­mów, które pozwolą unik­nąć tego zja­wi­ska — tłu­ma­czy prof. Napie­ral­ski. W Łodzi powstaje także pro­jekt urzą­dzeń pozwa­la­ją­cych kon­tro­lo­wać cały laser. — Neutrony w XFEL będą roz­pę­dzane do pręd­ko­ści bli­skiej pręd­ko­ści świa­tła. Przy takiej ener­gii neu­tron osiąga masę porów­ny­walną z Air­bu­sem wypeł­nio­nym pasa­że­rami, baga­żami i załogą. Wszystko prze­biega nie­praw­do­po­dob­nie szybko — mówi prof. Napie­ral­ski. Nie można tam wyko­rzy­stać kla­sycz­nych kom­pu­te­rów, bo są za wolne. Dla­tego łodzia­nie opra­co­wali sys­tem zło­żony z dzia­ła­ją­cych jed­no­cze­śnie płyt FPGA, czyli ukła­dów potra­fią­cych wie­lo­krot­nie zmie­niać budowę. Płyty mają być połą­czone świa­tło­wo­dami. To roz­wią­za­nie spraw­dza się już w obec­nie dzia­ła­ją­cym w Ham­burgu mniej­szym lase­rze. Uru­cho­mie­nie XFEL pla­no­wane jest na 2014 r.

Źródło: Gazeta Wybor­cza Łódź